Wat is bufferbloat? Waarom je internet hapert als iemand iets downloadt

Bufferbloat is het verschijnsel dat je vertraging (ping) sterk oploopt zodra je internetverbinding vol belast wordt, omdat routers en modems te grote wachtrijen (buffers) gebruiken. Een ping van 15 milliseconden kan dan oplopen tot honderden milliseconden. Je merkt het doordat videobellen, gamen of zelfs het openen van websites hapert zodra iemand in huis een grote download, upload of back-up start, terwijl een snelheidstest prima lijkt. De oplossing is geen sneller abonnement, maar slim wachtrijbeheer (SQM) in je router, zoals fq_codel of CAKE.

Elke router, elk modem en elke netwerkverbinding heeft een buffer: een wachtrij waarin datapakketjes even wachten als ze er niet direct door kunnen. Een kleine buffer is nuttig, want dan gaan er geen pakketjes verloren bij een korte piek. Het probleem ontstaat als die buffer te groot is en vol blijft staan.

Een voorbeeld: iemand in huis uploadt een videobestand. Die upload vult de verbinding én de buffer. Jouw videogesprek moet nu achter in dezelfde rij aansluiten. Elk pakketje van je gesprek wacht zo honderden milliseconden. Het gesprek loopt niet vast, maar hapert en loopt achter. Het project bufferbloat.net beschrijft hoe juist grote buffers, bedoeld om prestaties te verbeteren, deze vertraging veroorzaken.

Upload is vaak de boosdoener, omdat die bij kabel en DSL veel kleiner is dan de download en dus sneller volloopt. Meer over het verschil lees je in download vs upload.

Je herkent het aan klachten die alleen optreden als de verbinding druk is. Test het zo:

1. Meet onder belasting: de bufferbloat-test van Waveform meet je ping in rust en tijdens downloaden en uploaden, en geeft een cijfer van A tot F.
2. Kijk naar 'loaded latency': ook veel gewone snelheidstests tonen tegenwoordig de ping tijdens de download en upload, naast de ping in rust.
3. Op een Mac: het ingebouwde commando networkQuality in Terminal geeft een responsiviteitsscore onder belasting.

Test bij voorkeur met een kabel, zodat je wifi-problemen uitsluit. Vuistregel (eigen richtlijn):

Wat ping en latency precies zijn, lees je in wat is ping en latency?. Een basistest doe je met de Kiesbeter snelheidstest.

Met slim wachtrijbeheer: de router houdt de wachtrij kort en laat kleine, tijdgevoelige pakketjes voorgaan. Dat heet SQM (Smart Queue Management) of AQM (Active Queue Management). Mogelijkheden, van makkelijk naar technisch:

• QoS of 'gaming mode' aanzetten: veel routers hebben een instelling die spraak, video en games voorrang geeft. Het effect verschilt per merk.
• SQM met fq_codel of CAKE: fq_codel is door de IETF vastgelegd in RFC 8290; CAKE bouwt daarop voort. Je vindt het in routers met OpenWrt en in sommige gaming- en mesh-routers.
• Snelheid iets begrenzen: stel SQM in op ongeveer 90 tot 95 procent van je gemeten snelheid. Zo ontstaat de wachtrij in je eigen router, waar SQM hem kan beheren, en niet in het modem van de provider.
• Eigen router achter het providermodem: kan het modem geen SQM, zet het dan in bridge-modus en laat een eigen router het werk doen. Zie je eigen modem of router gebruiken.

Soms een beetje, maar het lost de oorzaak niet op. Met meer snelheid, vooral meer upload, loopt de verbinding minder snel vol, dus komt bufferbloat minder vaak voor. Maar een grote download of cloud-back-up vult ook een snelle lijn. Glasvezel met symmetrische snelheden heeft wel een voordeel: de upload loopt minder snel vol dan bij kabel.

Is je internet vooral 's avonds traag, dan kan er ook iets anders spelen, zoals drukte in de wijk of wifi-storing. Lees internet 's avonds traag. Wil je weten hoeveel snelheid je huishouden echt nodig heeft, gebruik dan het snelheidsadvies.