Hypotheekrente vast of variabel: wat is verstandig in 2026?
Door Marthijn de VriesBijgewerkt op Gepubliceerd op 5 min lezen
De keuze tussen een vaste of variabele hypotheekrente bepaalt tienduizenden euro's over de looptijd. We leggen uit wanneer kort vast, lang vast of variabel verstandig is op basis van je situatie en de rentestand in 2026.
Wat is het verschil precies?
Bij een hypotheek bestaat er een keuze tussen een vaste rente (gegarandeerd voor een afgesproken periode, de rentevastperiode) en een variabele rente (verandert mee met de marktrente).
- Variabele rente
- Beweegt mee met Euribor (3 of 6 maands tarief) plus opslag. Wijzigt elke 1 of 6 maanden. Lager bij dalende rentes, hoger bij stijgende rentes. Volledige flexibiliteit: je kunt elke maand eigenlijk van rentevastperiode wisselen zonder boete.
- Korte rentevastperiode (1-5 jaar)
- Iets hoger dan variabel maar lager dan lange rentevasten. Past bij wie verwacht binnen 5 jaar te verhuizen of de hypotheek af te lossen, of bij wie verwacht dat de rente daalt.
- Lange rentevastperiode (10-30 jaar)
- Hoogste vaste rente, maar zekerheid voor lange tijd. 20 of 30 jaar vast is populair bij gezinnen met vast budget. Bij stijgende rente bescherm je jezelf, bij dalende rente betaal je relatief meer dan andere woningbezitters.
Hypotheekrente in 2026: huidige situatie
Na de ECB-renteverlagingen van 2024-2025 draaide de trend in 2026: de ECB verhoogde de rente in juni en op 10 september 2026 (depositorente naar 2,50%), en de hypotheekrentes stegen mee. Update 29 september 2026: de gemiddelde rente voor 10 jaar vast met NHG lag eind september rond 4,4%, het hoogste niveau van 2026 (Van Bruggen Adviesgroep). De tabel hieronder toont indicatieve niveaus van begin 2026; check altijd de actuele tarieven.
| Rentevastperiode | Tarief 2026 (gem.) | Verschil tov 5 jr vast |
|---|---|---|
| Variabel (Euribor + opslag) | 3,2 - 3,5% | -0,4% |
| 5 jaar vast | 3,7 - 3,9% | basis |
| 10 jaar vast | 4,0 - 4,2% | +0,3% |
| 20 jaar vast | 4,3 - 4,5% | +0,6% |
| 30 jaar vast | 4,5 - 4,7% | +0,8% |
Tarieven verschillen per geldverstrekker en NHG-status. Met NHG (Nationale Hypotheek Garantie) krijg je meestal een lagere rente, omdat het risico voor de bank lager is.
Wat kies je voor jouw situatie?
- Eerste woning kopen, jong gezin: 20 of 30 jaar vast is verstandig. Maximale zekerheid in budgetplanning gedurende ouderschap, schoolperiode, hypotheek-aflossing.
- Doorstromers met buffer en zekerheid: 10 jaar vast geeft balans. Lager tarief dan 20-30 jaar vast, en na 10 jaar kun je heroverwegen wat dan past.
- Verwacht binnen 5 jaar te verhuizen: 5 jaar vast of zelfs variabel. Bij verhuizen kun je je rente vaak meenemen (meeneemregeling); voor een eventuele extra lening geldt de actuele rente.
- Verwacht rentestijging: kies langer vast dan je oorspronkelijk dacht. Een extra 5 jaar zekerheid voor 0,3% extra is vaak het waard bij geopolitieke onzekerheid.
Belangrijk
Een goede hypotheekadviseur bespreekt ook wat er gebeurt als de rente stijgt. Vraag een tabel met scenarios: wat wordt je maandlast bij +1%, +2% en +3% rente over 10 jaar? Dit helpt bij een geinformeerde keuze.
Veelgestelde vragen
Bij een vaste rentevastperiode kun je niet zomaar wisselen zonder boete. De boete (boeterente) compenseert de bank voor de gemiste rente over de resterende periode. Is de marktrente gestegen, dan is de boete vaak laag of nul; na een daling is hij hoger. Veel geldverstrekkers laten je per jaar 10 tot 20% van de lening boetevrij aflossen. Zie ook <a href='/kennisbank/boeterente-vervroegd-aflossen-berekenen' class='text-indigo-700 underline hover:text-indigo-800'>boeterente berekenen</a>.
Bij verhuizen kun je vaak je bestaande hypotheek (rentecontract) meenemen naar je nieuwe woning, met behoud van je rentevastperiode. Voorwaarden verschillen per geldverstrekker. Hoe lang je daarvoor de tijd hebt, verschilt per geldverstrekker. Soms wordt een meerlening (bijhypotheek) nodig tegen het actuele tarief.
Variabele rente is alleen slim bij sterke verwachting van dalende of stabiele lage rente, EN als je financiele buffer hebt om rentestijgingen op te vangen. Voor doorsnee koopwoningen is dit een risicovolle keuze. De meeste Nederlanders kiezen voor een rentevaste periode van 10 jaar of langer.
Met NHG (Nationale Hypotheek Garantie) is de bank verzekerd tegen jouw wanbetaling, dus geeft een lagere rente: vaak enkele tienden van een procent. NHG kost in 2026 eenmalig 0,4% van het hypotheekbedrag (fiscaal aftrekbaar). NHG is niet verplicht; de grens is in 2026 470.000 euro (498.200 euro met energiebesparende maatregelen). Of het loont, hangt af van het renteverschil. Lees ook <a href='/kennisbank/wat-is-nhg-nationale-hypotheek-garantie' class='text-indigo-700 underline hover:text-indigo-800'>wat is NHG</a>.
Vaak wel, via rentemiddeling: je sluit tussentijds een nieuwe rentevaste periode af en de boete wordt verwerkt in de nieuwe rente (of je betaalt hem in één keer). Lees <a href='/kennisbank/rentemiddeling-hypotheek-uitleg' class='text-indigo-700 underline hover:text-indigo-800'>rentemiddeling uitgelegd</a>. Loont alleen als je verwacht dat de rente in de toekomst veel hoger zal liggen dan nu. Vraag bij je geldverstrekker een berekening voor verschillende scenario's.
Geschreven door
