Glasvezel en internet in Friesland (Fryslân): netwerken en buitengebied (2026)

In Friesland liggen meerdere glasvezelnetwerken naast elkaar. In Leeuwarden en Heerenveen meldt KPN dat 93% van de woningen op zijn glasvezel zit. Glaspoort beheert netwerken in onder meer Joure, Lemmer, Grou, Stiens en op Terschelling en bouwt in tientallen dorpen. Het buitengebied is verdeeld: Kabelnoord kreeg van de provincie een lening van 35 miljoen euro voor de witte adressen, DELTA legde aan in Súdwest-Fryslân en De Fryske Marren, en Digitale Stad in het buitengebied van Heerenveen. Voor de duurste adressen trok de provincie 7 miljoen euro uit. Volgens het kabinet steeg de beschikbaarheid van snel internet in het buitengebied nergens zo sterk als in Friesland.

Stand per 29 september 2026, gecontroleerd bij de bronnen onderaan dit artikel. Glasvezelnetwerken breiden per straat uit en providers komen erbij of vallen af; de postcodecheck voor jouw adres is altijd leidend.

De provincie Fryslân beschrijft de verdeling zo: Kabelnoord in het buitengebied (behalve in drie gemeenten waar het zich terugtrok), DELTA in het buitengebied en de kleine kernen van Súdwest-Fryslân en De Fryske Marren, Digitale Stad in het buitengebied en de kleine kernen van Heerenveen, en KPN in de grotere plaatsen, zoals Wolvega, Drachten, Stiens, Grou en Terschelling.

De KPN-cijfers per plaats laten zien hoe verschillend Friesland is:

Let op: dit zijn KPN's eigen cijfers over zijn eigen netwerk, opgehaald op 29 september 2026. Een laag percentage betekent niet dat er geen glasvezel ligt. Vaak ligt er dan een ander netwerk, zoals dat van DELTA, Open Dutch Fiber of een regionale partij.

In Sneek en de rest van Súdwest-Fryslân is DELTA de grote glasvezelpartij; DELTA heeft daar een eigen pagina voor Súdwest-Fryslân. Rond Harlingen en Franeker onderzoekt Glaspoort omliggende dorpen. Alles over de hoofdstad lees je in Leeuwarden.

Friesland koos al vroeg voor een provinciale aanpak. Volgens de provincie Fryslân kreeg Kabelnoord een achtergestelde lening van 35 miljoen euro tegen marktconforme voorwaarden, aangevuld met maximaal 57 miljoen euro van banken, om de zogenoemde witte adressen aan te sluiten: adressen met alleen een koperlijn. Het project startte in 2018 en is eind 2022 administratief afgerond. Kabelnoord trok zich uit drie gemeenten terug omdat daar andere partijen aanlegden. In Súdwest-Fryslân en De Fryske Marren deed DELTA het buitengebied; volgens DELTA Netwerk is De Fryske Marren bijna volledig voorzien en zit het in de afrondingsfase.

Voor de duurste adressen, die ook met de lening onrendabel bleven, trok Provinciale Staten 7 miljoen euro uit. Daarmee kregen adressen in Noardeast-Fryslân, Waadhoeke, Harlingen, Opsterland en een deel van Leeuwarden steun. Volgens Netwerk Kabelnoord ging het om zo'n 644 'superwitte' adressen in Waadhoeke, Harlingen, Noardeast-Fryslân en een deel van Leeuwarden; ruim de helft meldde zich aan en de aanleg zou in het najaar van 2022 beginnen. Voor de resterende onrendabele adressen in Leeuwarden en Súdwest-Fryslân is volgens de provincie nog een oplossing in ontwikkeling. Hoeveel adressen dat precies zijn, staat er niet bij.

Landelijk is het buitengebied de laatste witte vlek. Volgens de Rijksoverheid (oktober 2024) hadden eind 2023 nog zo'n 27.500 adressen in het buitengebied geen snel vast internet van minimaal 100 Mbit/s. Marktpartijen verwachtten daarvan tot en met 2028 ongeveer 15.500 alsnog aan te sluiten. Voor de circa 12.000 adressen die overblijven, rekent het kabinet op draadloze oplossingen zoals 5G en satelliet; publiek geld voor glasvezel is volgens de Kamerbrief niet voorzien. Een nieuwere landelijke telling per provincie vonden wij niet.

Ja, maar niet overal van dezelfde partij. In het noordoosten van Friesland is Kabelnoord de kabelaanbieder, een bedrijf met gemeenten als aandeelhouders dat sinds 2016 ook glasvezel in het buitengebied legt. In de meeste andere Friese kernen heeft Ziggo de kabel. In het buitengebied ligt meestal geen kabel.

Ziggo is op zijn eigen kabelnetwerk de enige aanbieder; andere providers kunnen niet over de Ziggo-kabel leveren. Het kabelnetwerk bestaat grotendeels uit glasvezel, maar de laatste meters naar je huis zijn coax. Daardoor is de download hoog, maar de upload veel lager dan bij glasvezel. VodafoneZiggo werkt aan DOCSIS 4.0 met snelheden tot 8 Gbit/s; volgens Techzine wil Ziggo die eind 2026 aanbieden. Daarnaast levert VodafoneZiggo sinds 2026 over glasvezel van DELTA, maar alleen in gebieden zonder eigen kabelnetwerk, zoals Twente, Westland, Zeeland en delen van Gouda, Schiedam en Aalsmeer (VodafoneZiggo). Wat er verandert als je in Friesland van kabel naar glas gaat, lees je in van coax naar glasvezel.

Ligt er op jouw adres (nog) geen glasvezel of kabel, dan zijn er drie alternatieven:

• 5G- of 4G-thuisinternet: een router met simkaart. Volgens de Kamerbrief van oktober 2024 bood Odido vanaf dat najaar 5G-thuisinternet tot 300 Mbit/s aan en heeft ook KPN een draadloos thuisproduct. De snelheid hangt sterk af van de afstand tot de mast en de drukte in de cel.
• Satelliet: Starlink werkt vrijwel overal met vrij zicht op de lucht, maar kost meer per maand en vraagt een schotel op het dak of erf.
• DSL via koper: nog te krijgen waar KPN het kopernet niet heeft uitgezet, maar op afgelegen adressen vaak traag; zie koper gaat uit: wat nu?.

Woon je op een van de laatste onrendabele adressen in Leeuwarden of Súdwest-Fryslân, vraag dan bij de gemeente of provincie naar de stand van de oplossing voordat je een lang contract voor 5G of satelliet afsluit. Alle opties naast elkaar, met prijzen en valkuilen, lees je in internet in het buitengebied: Starlink, 5G of DSL?. Twijfel je tussen 5G en glasvezel, lees dan 5G-internet thuis of glasvezel; over dekking lees je meer in wat 98% dekking van mobiele providers betekent.

Gecontroleerd op 29 september 2026:

• Provincie Fryslân: snel internet in Fryslân
• Netwerk Kabelnoord: superwitte adressen
• DELTA Netwerk: De Fryske Marren buitengebied
• DELTA: glasvezel in Súdwest-Fryslân
• Glaspoort: projecten in Friesland
• KPN: glasvezel in Leeuwarden (en andere plaatspagina's)
• Wikipedia: Kabelnoord
• Kamerbrief voortgang snel internet (oktober 2024)

In Friesland hangt het van je straat af, niet van je gemeente. In Joure zit je bijvoorbeeld op Glaspoort, in een dorp bij Sneek vaak op DELTA en in het noordoosten op Kabelnoord. Vul daarom je postcode en huisnummer in op Kiesbeter internet: je ziet dan precies welke providers, snelheden en prijzen op jouw adres leverbaar zijn.

• Welk netwerk ligt er? Per netwerk leveren andere providers; zie welke providers zitten op mijn glasvezelnetwerk? en wat is een open glasvezelnetwerk?.
• Wordt er gegraven in je straat? Lees eerst glasvezel in je straat: tekenen of niet?.
• Overstappen? Je nieuwe provider zegt je oude abonnement meestal op via de overstapservice. Twijfel je tussen providers, kijk dan bij aanbieders vergelijken of volg de prijzen in de Kiesbeter prijsindex.

Glasvezel in andere provincies: Groningen, Drenthe, Overijssel, Flevoland, Gelderland, Utrecht, Noord-Holland, Zuid-Holland, Zeeland, Noord-Brabant, Limburg.