Wat is XGS-PON in het kort?

XGS-PON is een glasvezeltechniek volgens ITU-standaard G.9807.1 die via één gedeelde vezel tot ongeveer 10 Gbit/s levert, even snel heen als terug. In Nederland maakt het abonnementen van 4 Gbit/s (KPN) en 8 Gbit/s (DELTA en Odido) mogelijk.

Moet de glasvezel in mijn huis vervangen worden voor XGS-PON?

Nee. De vezel in de grond en in je meterkast blijft hetzelfde. Alleen de apparatuur in de wijkcentrale en het glasvezelkastje (ONT of NT) in je meterkast worden vervangen.

Deel ik mijn 10 Gbit/s met de buren?

Ja, bij XGS-PON delen alle woningen achter dezelfde splitter, vaak 32 of 64, samen de capaciteit van ongeveer 10 Gbit/s. Omdat niet iedereen tegelijk op volle snelheid downloadt, merk je daar in de praktijk meestal weinig van. Het verkeer is versleuteld, dus buren kunnen niet meekijken.

Wat komt er na XGS-PON?

De ITU heeft ook 25G- en 50G-PON gestandaardiseerd. Die kunnen met andere golflengtes over dezelfde glasvezel naast XGS-PON draaien. Nederlandse providers bieden dat per september 2026 nog niet aan consumenten aan.

Wat is XGS-PON? 10 Gbit-glasvezel uitgelegd, en wat je eraan hebt

XGS-PON is de glasvezeltechniek die tot 10 Gbit/s symmetrisch levert over een gedeelde vezel. In Nederland maakt het de 4 Gbit/s van KPN en de 8 Gbit/s van DELTA en Odido mogelijk. Wat het is, hoe het verschilt van GPON en AON, en of je er thuis iets aan hebt.

Kort antwoord

XGS-PON is een glasvezeltechniek (ITU-standaard G.9807.1) die via één gedeelde glasvezel tot ongeveer 10 Gbit/s naar een groep woningen stuurt, even snel heen als terug. Voor jou betekent het dat abonnementen boven 1 Gbit/s mogelijk worden: per september 2026 biedt KPN tot 4 Gbit/s en DELTA en Odido tot 8 Gbit/s, allemaal symmetrisch en alleen op adressen waar XGS-PON-apparatuur staat. De glasvezel in de grond blijft gewoon liggen; alleen de apparatuur in de wijkcentrale en je glasvezelkastje veranderen. Of je er iets aan hebt, hangt vooral af van je eigen netwerk: de meeste laptops en routers halen thuis geen 4 of 8 Gbit/s.

Waar staat XGS-PON voor?

XGS-PON staat voor 10-Gigabit-capable Symmetric Passive Optical Network. De X is het Romeinse cijfer 10, de S staat voor symmetrisch en PON voor passief optisch netwerk. De Internationale Telecommunicatie-Unie legde de techniek in 2016 vast in aanbeveling G.9807.1.

Passief betekent dat er tussen de wijkcentrale en je huis geen apparatuur met stroom zit. Een optische splitter verdeelt het licht uit één vezel over meerdere woningen, vaak 32 of 64. Alle woningen achter die splitter delen samen de ongeveer 10 Gbit/s. Je eigen glasvezelkastje (de ONT of NT) pikt alleen de gegevens op die voor jou bedoeld zijn; die zijn versleuteld, zodat buren elkaars verkeer niet kunnen lezen.

Een oudere variant, XG-PON, levert 10 Gbit/s naar je toe maar maar 2,5 Gbit/s terug. XGS-PON is de symmetrische opvolger en is wat Nederlandse netwerken gebruiken voor hun snelste abonnementen.

Wat is het verschil tussen XGS-PON, GPON en AON?

Het verschil zit in de maximale capaciteit en in hoe de vezel wordt gedeeld. In Nederland kom je drie technieken tegen:

Techniek	Maximale capaciteit	Gedeeld of eigen	Waar je het tegenkomt
AON (actief, point-to-point)	1 Gbit/s per aansluiting bij KPN	Eigen vezel én eigen poort in de centrale	Oudere KPN-centrales; tot 1 Gbit/s
GPON (ITU G.984)	Circa 2,5 Gbit/s naar je toe, 1,25 Gbit/s terug	Gedeeld via een splitter	Veel glasvezelnetwerken van de afgelopen tien jaar
XGS-PON (ITU G.9807.1)	Circa 10 Gbit/s in beide richtingen	Gedeeld via een splitter	KPN 4 Gbit/s, DELTA en Odido tot 8 Gbit/s

Bronnen: ITU G.984, ITU G.9807.1 en KPN Community. Omdat GPON en XGS-PON andere golflengtes (kleuren licht) gebruiken, kunnen ze naast elkaar over dezelfde vezel lopen. Een netwerkbeheerder kan zo per klant upgraden zonder iedereen tegelijk om te zetten.

Welke Nederlandse providers gebruiken XGS-PON?

KPN, DELTA en Odido bieden per september 2026 snelheden die alleen via XGS-PON mogelijk zijn. De beschikbaarheid verschilt per adres, omdat niet elke wijkcentrale al is omgebouwd:

KPN: introduceerde op 23 oktober 2023 een 4 Gbit/s-abonnement, toen beschikbaar op zo'n 1 miljoen adressen (KPN). KPN bouwt oudere AON-centrales om naar XGS-PON; de glasvezel in de grond blijft daarbij liggen (KPN Community). Het hoogste abonnement is 4 Gbit/s up en down.
DELTA: biedt op glasvezel 500 Mbit/s, 1, 5 en 8 Gbit/s, allemaal symmetrisch, en noemt het netwerk voorbereid op 10 Gbit/s (DELTA).
Odido: levert tot 8 Gbit/s op een deel van de XGS-PON-adressen, met de Zyxel T-75 als modem. Op het DELTA-netwerk kun je bij Odido maximaal 2 Gbit/s bestellen (Odido, Odido Community).

Ziggo gebruikt geen glasvezel tot in huis maar kabel; die haalt hogere snelheden met DOCSIS 4.0. Welke providers op jouw glasvezelnetwerk actief zijn, lees je in welke providers kan ik kiezen op mijn glasvezelnetwerk?. De postcodecheck op Kiesbeter internet laat zien welke snelheden op jouw adres leverbaar zijn.

Wat heb je thuis aan 4 of 8 Gbit/s?

Voor de meeste huishoudens weinig, omdat de rest van je thuisnetwerk de snelheid niet bijhoudt. De grootste remmen:

Netwerkpoorten: de meeste laptops, pc's en routers hebben een 1 Gbit/s-poort. Voor 4 of 8 Gbit/s op één apparaat heb je 10 Gbit/s-ethernet nodig, plus kabels van minimaal Cat6a.
Wifi: ook met wifi 6 of wifi 7 haalt één apparaat in de praktijk zelden meer dan een paar gigabit per seconde. Zie wifi 7: heb je het nodig?.
De andere kant: een server of streamingdienst levert je niet altijd op volle snelheid.

Waar je het wel merkt: bij veel zware gebruikers tegelijk, bij het uploaden van grote bestanden (videobewerking, back-ups naar de cloud) en bij het downloaden van grote games. Omdat XGS-PON symmetrisch is, profiteer je vooral van de hoge upload. Hoeveel jouw huishouden echt nodig heeft, reken je uit met de snelheidsadvies-tool; meer achtergrond staat in gigabit-internet: heb je het nodig?.

Ook voor lagere snelheden

Zit je op een XGS-PON-aansluiting met een abonnement van 1 Gbit/s, dan verandert er voor jou weinig. Het voordeel is vooral dat je later kunt upgraden zonder nieuwe glasvezel of graafwerk.

Hoe weet je of je XGS-PON hebt?

Je ziet het meestal aan wat je kunt bestellen en aan je glasvezelkastje. Een paar manieren:

Postcodecheck: kun je bij KPN 4 Gbit/s of bij DELTA of Odido 8 Gbit/s bestellen, dan ligt er XGS-PON op je adres.
Het label op je ONT/NT: staat er XGS-PON, 10G of XGS op het kastje in de meterkast, dan is de aansluiting al omgezet. Zie wat is een ONT?.
Vraag het de provider: bij KPN is voor 4 Gbit/s op een oude aansluiting een ander kastje nodig; KPN stuurt dan een monteur of een nieuw apparaat (KPN Community).

Meet daarna met een bekabelde computer via de snelheidstest. Tips voor een eerlijke meting staan in een snelheidstest goed uitvoeren.