Vast, variabel of dynamisch energiecontract: wat is slim in 2026?
Door Marthijn de VriesBijgewerkt op Gepubliceerd op 5 min lezen
Sinds de energiecrisis van 2022 zijn de keuzes complexer: vaste prijs voor zekerheid, variabel voor flexibiliteit, of dynamisch voor uurprijzen. We leggen elk type uit en helpen je kiezen op basis van je verbruik en risicotolerantie.
Wat zijn de drie contracttypen?
Sinds de energiemarkt liberaal is in Nederland, kun je je leverancier en contracttype zelf kiezen. In 2026 zijn drie hoofdtypen relevant:
- Vast contract
- Je betaalt een vaste prijs per kWh stroom en m³ gas voor de hele contractduur (typisch 1, 2 of 3 jaar). Je weet vooraf precies wat je betaalt. Bij stijgende marktprijzen ben je beschermd, bij dalende prijzen betaal je meer dan andere klanten.
- Variabel contract
- De prijs verandert elke 1 of 6 maanden mee met de marktprijs. Geen vaste contractduur, maandelijks opzegbaar. Bij dalende prijzen profiteer je direct, bij stijgende prijzen betaal je meer.
- Dynamisch contract
- De stroomprijs varieert per uur volgens de groothandelsmarkt (EPEX SPOT). Soms zelfs negatief op zonnige middagen. Je betaalt alleen voor wat je werkelijk afneemt op dat uur. Voordelig als je gebruik kunt verschuiven naar goedkope uren (wasmachine 's nachts, auto 's middags laden).
Wanneer past welk type bij jou?
| Vast | Variabel | Dynamisch | |
|---|---|---|---|
| Voorspelbaarheid | Hoog | Gemiddeld | Laag |
| Flexibiliteit | Laag (boete bij vroegtijdig opzeggen) | Hoog (maandelijks opzegbaar) | Hoog (maandelijks opzegbaar) |
| Bescherming tegen prijspieken | Ja | Nee | Nee (per uur) |
| Profiteren bij prijsdaling | Nee | Ja | Ja (direct) |
| Geschikt voor | Risicomijders, gezinnen met vast budget | Klanten die marktprijzen willen volgen | Slimme thuissystemen, EV-bezitters, zonnepanelen |
Tips voor het kiezen in 2026
- Heb je zonnepanelen? Een dynamisch contract loont vaak omdat je overschot tegen marktprijs verkoopt en goedkoop bijkoopt op zonnige middagen.
- Wisselende energieprijzen? Vermijd 3-jaars vaste contracten als de markt instabiel is. 1 jaar vast biedt meestal betere balans tussen zekerheid en flexibiliteit.
- Geen tijd voor monitoring? Kies vast of variabel. Dynamisch vereist een slimme thermostaat of EV-laadbeheer om er volledig van te profiteren.
- Vergelijk altijd inclusief vastrecht en netbeheerkosten: prijs per kWh kan misleidend zijn. Er is geen prijsplafond meer: dat gold alleen in 2023.
Snelfeit
De ACM rapporteert dat huishoudens met dynamische contracten in 2025 gemiddeld 240 euro per jaar bespaarden vergeleken met vaste contracten — mits ze gebruik konden verschuiven naar goedkope uren.
Veelgestelde vragen
Ja, maar dan kan je leverancier een opzegvergoeding rekenen. Voor vaste contracten die vanaf 1 juni 2023 zijn afgesloten, mag die vergoeding niet hoger zijn dan het verlies dat de leverancier lijdt doordat je eerder stopt. Zijn de energieprijzen sinds je afsluiten gestegen, dan is er vaak geen of weinig verlies en dus geen of een lage vergoeding. Vraag vóór je overstapt een indicatie van je opzegvergoeding op. Variabele en dynamische contracten kun je zonder opzegvergoeding opzeggen.
Nee. Het prijsplafond was een tijdelijke maatregel van de overheid (geen ACM-regeling) tijdens de energiecrisis. Het gold van 1 januari tot en met 31 december 2023. Sinds 1 januari 2024 betaal je gewoon de tarieven uit je contract. De ACM houdt wel toezicht op energieleveranciers en hun tarieven.
Marginaal, tenzij je actief je gebruik verschuift. Een typisch huishouden zonder zonnepanelen of EV bespaart 5 tot 10 euro per maand met een dynamisch contract t.o.v. variabel. Met simpele aanpassingen (wasmachine 's nachts, vaatwasser na 22:00) kan dat oplopen naar 15 tot 25 euro per maand.
Bij variabel verandert de prijs maandelijks of halfjaarlijks (één tarief voor de hele periode). Bij dynamisch verandert de prijs elk uur (24 verschillende tarieven per dag, 168 per week). Dynamisch volgt de groothandelsmarkt EPEX SPOT direct; variabel is een leveranciers-gemiddelde.
Ja. Een dynamisch contract werkt alleen met een slimme meter (P1-poort) die uurmetingen door kan geven. Sinds 2020 hebben praktisch alle Nederlandse huishoudens een slimme meter geïnstalleerd door de netbeheerder, gratis. Heb je nog een oude meter? Vraag de netbeheerder (Liander, Stedin, Enexis) een gratis upgrade aan.
Geschreven door
